شوک خبری/ توافق خودرویی ایران و ونزوئلا روی هوا رفت!

روز گذشته (۱۳ دی‌ماه ۱۴۰۴)، گزارش‌های بین‌المللی حاکی از آن است که نیروهای نظامی آمریکا به خاک ونزوئلا حمله کردند و نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهور این کشور، همراه با همسرش بازداشت و به آمریکا منتقل شد.

اما با این اتفاق توافقات خودرویی ایران و ونزوئلا به کدام سمت می‌رود؟ در ادامه بخشی از توافقات و همکاری‌های خودرویی ایران با ونزوئلا آورده شده است:

آمار صادرات خودروهای سایپا به ونزوئلا

طبق گزارش‌های رسمی و رسانه‌ای، روابط تجاری میان شرکت سایپا ایران و ونزوئلا در چند سال گذشته تقویت شده و شامل صادرات خودروی کامل (CBU) به بازار ونزوئلا بوده است:

• سال ۱۴۰۱ (۲۰۲۲ میلادی):
  اولین محموله صادراتی خودروهای تولیدی سایپا شامل حدود ۱,۰۰۰ دستگاه خودرو کامل به ونزوئلا ارسال شد. این خودروها عمدتاً از مدل‌های کوییک و ساینا بودند.

• سال ۱۴۰۲ (۲۰۲۳ میلادی):
  دومین محموله صادراتی نیز شامل حدود ۱,۰۰۰ دستگاه خودرو کامل بود که ترکیبی از ۷۰۰ دستگاه کوییک ST و ۳۰۰ دستگاه ساینا S و چندین کانتینر قطعات یدکی را در بر داشت.

تفاهم‌نامه پنج‌ساله همکاری (امضاء خرداد ۱۴۰۲ / ژوئن ۲۰۲۳)

در خرداد ۱۴۰۲، در جریان سفر مقامات ایرانی به ونزوئلا، سایپا و طرف‌های ونزوئلایی تفاهم‌نامه‌ای پنج‌ساله برای همکاری گسترده‌تر امضاء کردند. بر اساس این توافق:

• قرار بود تا بیش از ۱۰۰ هزار خودرو طی پنج سال آینده (۱۴۰۲ تا ۱۴۰۷) به بازار ونزوئلا عرضه شود؛ هم از طریق صادرات مستقیم و هم از طریق تولید مشترک در ونزوئلا.

تا کنون، تنها حدود ۲,۰۰۰ خودرو واقعی در قالب دو محموله به ونزوئلا صادر شده است و برنامه بزرگتر ۲۰۰ هزار دستگاه همچنان در مرحله اجرا و توسعه قرار دارد.

پیامدهای احتمالی برای قراردادهای ایران و ونزوئلا

با توجه به شرایط جدید سیاسی در ونزوئلا، تحلیل‌ها نشان می‌دهد:

 ۱. توقف یا تأخیر در اجرای قراردادهای بلندمدت

اگر دولت جدیدی در کاراکاس شکل بگیرد یا کنترل واقعی کشور به نیروهایی خارج از ساختار سابق منتقل شود، قراردادهای اقتصادی و تجاری خارجی ممکن است دستخوش بازنگری شوند.
برنامه پنج‌ساله صادرات خودرو نیز که بر اساس ثبات سیاسی ونزوئلا طراحی شده بود، احتمالاً با چالش‌های اجرایی، بازبینی یا تأخیر روبرو شود.

 ۲. فشارهای بین‌المللی و حقوقی

بازداشت مادورو و انتقال او به آمریکا به اتهامات جنایی می‌تواند شرایط دیپلماتیک ونزوئلا را پیچیده کند. کشورهای حامی ونزوئلا ممکن است روابط خارجی این کشور را بازتعریف کنند و بر قراردادهای بین‌المللی تأثیر بگذارند.

 ۳. سناریوهای احتمالی در ونزوئلا

چند سناریو محتمل است:

• ثبات سیاسی تحت دولت موقت یا انتقالی: در این حالت، ممکن است همکاری‌ها با ایران ادامه یابد اما با قوانین و اولویت جدید.

• تضعیف کامل دولت پیشین: در صورت فروپاشی دولت مادورو و تغییر رویکرد رسمی در کاراکاس، قراردادها ممکن است بازنگری عمده‌ای پیدا کنند.

• تشدید درگیری‌ها و بحران داخلی: تشدید تنش‌ها می‌تواند منجر به کندی یا توقف اجرای بخش‌های عملیاتی قراردادها شود.