شوک نفتی در راه است؟ / هشدار بزرگ درباره افزایش قیمتها!
با تشدید درگیریها در خاورمیانه، سرمایهگذاران جهانی در حال ترک داراییهای پرریسک و حرکت به سمت پناهگاههای امن مانند طلا، اوراق خزانهداری آمریکا و فرانک سوئیس هستند؛ نشانهای از افزایش نگرانی بازارها نسبت به پیامدهای اقتصادی تنشهای جدید در منطقه.
تشدید تنشهای نظامی در خاورمیانه باعث شده است بازارهای مالی جهانی وارد فاز احتیاط شوند و بسیاری از معاملهگران در والاستریت به سرعت استراتژی «پناهگاه امن اول» را در پیش بگیرند.
در چنین شرایطی تقاضا برای داراییهایی مانند طلا و اوراق خزانهداری آمریکا افزایش یافته، در حالی که فشار فروش بر بازارهای سهام بیشتر شده است.
تحلیلگران هشدار میدهند که اگر تنشها ادامه پیدا کند و به اختلال در مسیرهای حیاتی انتقال انرژی مانند تنگه هرمز منجر شود، شوک نفتی تازهای میتواند اقتصاد جهانی و بازارهای مالی را با موجی از نوسان و نااطمینانی روبهرو کند.
به گزارش بلومبرگ، افزایش سریع تنشهای نظامی در خاورمیانه باعث شده است اضطراب در میان سرمایهگذاران جهانی به شکل قابل توجهی افزایش یابد و بسیاری از معاملهگران در والاستریت به سمت استراتژیهای مبتنی بر داراییهای امن حرکت کنند. در چنین شرایطی ابزارهایی مانند اوراق خزانهداری آمریکا، طلا و فرانک سوئیس دوباره در مرکز توجه بازارها قرار گرفتهاند؛ داراییهایی که در دورههای بحران ژئوپلیتیکی و نااطمینانی اقتصادی معمولاً به عنوان پناهگاه سرمایه شناخته میشوند.
تحلیلگران کلان بازار میگویند که با بازگشایی کامل معاملات جهانی در روز دوشنبه، نگاه سرمایهگذاران بیش از هر چیز به تحولات بازار انرژی معطوف خواهد شد؛ زیرا هرگونه اختلال در عرضه نفت از خاورمیانه میتواند پیامدهای گستردهای برای اقتصاد جهانی و بازارهای مالی داشته باشد.
تمرکز بازارها بر انرژی؛ نخستین نشانههای نوسان از آسیا
به گفته معاملهگران بازارهای کلان، نخستین نشانههای نوسان احتمالاً زمانی ظاهر خواهد شد که معاملات ارزها در بازارهای آسیایی – بهویژه در استرالیا – آغاز شود. در این مقطع، دلار آمریکا و سایر ارزهای مهم جهانی نخستین واکنشها را به تحولات ژئوپلیتیکی اخیر نشان خواهند داد.
اما آنچه بیش از هر چیز برای سرمایهگذاران اهمیت دارد، واکنش بازار نفت است. در صورتی که قیمت انرژی در واکنش به تحولات منطقه افزایش قابل توجهی داشته باشد، مدیران سرمایهگذاری ممکن است با سرعت بیشتری از بازار سهام خارج شده و منابع خود را به سمت داراییهای کمریسک منتقل کنند.
احتمال ادامه ناآرامیها در خاورمیانه و تأثیرات زنجیرهای افزایش قیمت نفت بر تورم جهانی و سیاستهای پولی، اکنون به یکی از مهمترین نگرانیهای فعالان بازار تبدیل شده است.
استراتژی تازه معاملهگران: «اول پناهگاه امن، بعد سؤال»
به گفته John Briggs، رئیس استراتژی نرخ بهره آمریکا در بانک سرمایهگذاری Natixis، معاملهگران در چنین شرایطی معمولاً رویکردی را اتخاذ میکنند که میتوان آن را «پناهگاه امن اول، پرسشها بعداً» توصیف کرد.
او معتقد است ابعاد حملات نظامی و همچنین پاسخ ایران به این حملات بزرگتر از آن چیزی بوده که بازارها پیشبینی کرده بودند و همین موضوع باعث شده است سرمایهگذاران با سرعت بیشتری به سمت داراییهای امن حرکت کنند.
به گفته بریگز، انتظار میرود اوراق خزانهداری آمریکا روند صعودی خود را ادامه دهند؛ روندی که از معاملات روز جمعه آغاز شد و باعث شد بازدهی اوراق کوتاهمدت به پایینترین سطح خود از سال ۲۰۲۲ برسد.
تنگه هرمز؛ گلوگاه حساس بازار جهانی نفت
در میان تمام متغیرهای ژئوپلیتیکی، بسیاری از تحلیلگران توجه ویژهای به وضعیت کشتیرانی در تنگه هرمز دارند؛ گذرگاهی حیاتی که حدود یکچهارم تجارت دریایی نفت جهان از آن عبور میکند.
Dave Mazza از شرکت سرمایهگذاری Roundhill Financial میگوید که تحولات مربوط به این آبراه استراتژیک تعیینکنندهترین عامل برای واکنش بازارها خواهد بود.
به گفته او، مسئله اصلی در حال حاضر نه صرفاً پاسخ نظامی ایران، بلکه احتمال اختلال در عبور نفتکشها از این مسیر است. اگر کشتیرانی در این تنگه بدون مشکل ادامه پیدا کند، بازارهای سهام احتمالاً قادر خواهند بود شوک اولیه را جذب کنند؛ اما اگر مسیر حملونقل نفت مختل شود، شرایط میتواند به سرعت از کنترل خارج شود و بازارها با سناریویی کاملاً متفاوت روبهرو شوند.
بازارهای جهانی در وضعیت شکننده
از نگاه برخی مدیران سرمایه، بازارهای مالی جهانی پیش از این بحران نیز در شرایطی شکننده قرار داشتند. به گفته Ed Al-Hussainy از شرکت Columbia Threadneedle Investments، ارزشگذاری بالای سهام و داراییهای اعتباری باعث شده است که سرمایهگذاران اکنون با سهولت بیشتری اقدام به کاهش ریسک پرتفوی خود کنند.
او میگوید بازارها در ماههای اخیر تحت فشار عوامل متعددی بودهاند؛ از جمله تغییرات در سیاستهای تعرفهای ایالات متحده، تحولات سریع ناشی از فناوریهای مبتنی بر هوش مصنوعی و همچنین فشارهایی که از سوی بازار اعتبارات خصوصی بر سیستم مالی وارد شده است.
به همین دلیل هنوز مشخص نیست که موج کاهش ریسک در بازارها تا چه اندازه گسترده خواهد بود.
واکنش اولیه بازارها؛ سقوط در عربستان و بازگشت بیتکوین
بازارهای منطقهای نخستین واکنشها به این تحولات را نشان دادهاند. شاخص Tadawul All Share Index عربستان سعودی در آغاز معاملات روز یکشنبه نزدیک به پنج درصد سقوط کرد، هرچند در ادامه بخشی از این افت را جبران کرد.
در بازار ارزهای دیجیتال نیز بیتکوین پس از افت اولیه بار دیگر احیا شد و در محدوده ۶۸ هزار دلار معامله شد. با این حال دادههای بازار مشتقات نشان میدهد که حجم قابل توجهی از اختیارهای فروش روی بیتکوین در سطح ۶۰ هزار دلار متمرکز شده است؛ موضوعی که بیانگر تقاضای بالا برای پوشش ریسک نزولی در بازار رمزارزهاست.
نشانههای اضطراب پیش از آغاز درگیری
در واقع نشانههای نگرانی در بازارهای جهانی حتی پیش از آغاز حملات نیز قابل مشاهده بود. در معاملات روز جمعه قیمت نفت برنت به بالاترین سطح خود از ماه ژوئیه رسید و شاخص S&P 500 حدود ۰.۴ درصد کاهش یافت؛ افتی که باعث شد بازار سهام آمریکا بزرگترین کاهش ماهانه خود از ماه مارس را ثبت کند.
هشدار درباره خرید زودهنگام در کف بازار
استراتژیستهای بانک Barclays نسبت به خرید سریع سهام پس از افت قیمتها هشدار دادهاند.
به گفته Ajay Rajadhyaksha، سرمایهگذاران طی سالهای اخیر به بحرانهای ژئوپلیتیکی کوتاهمدت عادت کردهاند؛ بحرانهایی که معمولاً پس از مدت کوتاهی فروکش میکنند. اما بحران کنونی ممکن است به دلایل مختلفی طولانیتر شود.
به گفته او، نسبت ریسک به بازده در بازار سهام در شرایط فعلی چندان جذاب نیست و اگر شاخص S&P 500 بیش از ده درصد کاهش پیدا کند، ممکن است آن زمان فرصت مناسبتری برای خرید فراهم شود.
خطر شوک تورمی ناشی از نفت
Kevin Gordon از شرکت Charles Schwab معتقد است اگر قیمت نفت برای مدتی در سطوح بالا باقی بماند، ممکن است بازارها با یک شوک تورمی کوتاهمدت روبهرو شوند؛ شوکی که میتواند بازار سهام را دچار نوسان کند.
با این حال او تأکید میکند سرمایهگذاران باید میان «ریسکهای خبری» و «ریسکهای واقعی اقتصادی» تفاوت قائل شوند. اگر این درگیریها در نهایت تأثیر قابل توجهی بر رشد اقتصادی یا سودآوری شرکتها نداشته باشد، واکنش منفی بازار سهام ممکن است کوتاهمدت باشد.
احتمال سقوط بازارهای آسیا و اروپا
در همین حال Francis Tan از شرکت Indosuez Wealth Management پیشبینی میکند بازارهای سهام در آسیا، اروپا و آمریکا ممکن است با آغاز معاملات با افت قابل توجهی مواجه شوند.
او معتقد است نخستین بخشهایی که تحت تأثیر قرار خواهند گرفت شرکتهای هواپیمایی و گردشگری هستند، زیرا بسته شدن برخی حریمهای هوایی در خاورمیانه میتواند باعث لغو یا تغییر مسیر بسیاری از پروازهای بینالمللی شود.
به گفته او، اگر بحران در خلیج فارس برای چند ماه ادامه پیدا کند، قیمت نفت ممکن است از مرز ۱۰۰ دلار در هر بشکه عبور کند؛ موضوعی که میتواند فشار قابل توجهی بر سهام رشد، بهویژه شرکتهای فناوری، وارد کند.
پیامدهای گسترده برای اقتصاد جهانی
تحلیلگران JPMorgan Private Bank هشدار دادهاند که اثرات این بحران میتواند بسیار فراتر از بازار انرژی باشد و کل اقتصاد جهانی و نظام مالی بینالمللی را تحت تأثیر قرار دهد.
خاورمیانه یکی از مهمترین مراکز تولید و انتقال نفت و گاز در جهان است و حتی احتمال اختلال در عرضه انرژی میتواند به سرعت بر هزینههای تولید، قیمت مصرفکننده، انتظارات سیاست پولی و چشمانداز رشد اقتصادی اثر بگذارد.
از نگاه این تحلیلگران، رویدادهای اخیر همچنین نشانهای از شکافهای عمیقتر در نظم اقتصادی و سیاسی جهان است؛ وضعیتی که باعث میشود سرمایهگذاران بیش از گذشته به مقاومسازی پرتفویهای خود فکر کنند.
در چنین فضایی، داراییهایی مانند طلا و همچنین سرمایهگذاری در بخشهایی که از نظر دولتها اهمیت استراتژیک دارند – از جمله انرژی و صنایع دفاعی – میتواند نقش مهمی در مدیریت ریسک سرمایهگذاری ایفا کند.
