چرا در بحبوحه جنگ قیمت ماشینها سر به فلک نکشید؟
بیش از یک ماه از آغاز جنگ تحمیلی علیه ایران میگذرد. در این میان نمیتوان منکر این موضوع شد که حوزه خودرو نیز مانند سایر حوزهها و بخشها از این اتفاق تأثیر نگرفته است.
بیش از یک ماه از آغاز جنگ تحمیلی علیه ایران میگذرد. در این میان نمیتوان منکر این موضوع شد که حوزه خودرو نیز مانند سایر حوزهها و بخشها از این اتفاق تأثیر نگرفته است. حمله به بخش فولاد کشور حتماً روی تولید خودرو تأثیرگذار است. از سوی دیگر در بخش واردات خودروی خارجی و همچنین قطعات خودرو به دلیل شرایط جنگی و امنیت بنادر، حتماً که دچار کندی و آهستگی خواهیم شد و واردات خودرو و قطعات از مبادی سابق مانند امارات، فعلاً قادر به ورود به گمرکات نخواهند بود. اما در این میان نکته مهمی وجود دارد که مسئولان خودرویی تا چه حد توانستند اوضاع را مدیریت کنند؟ با توجه به بررسی شرایط و جوانب امر، این موضوع نشان میدهد که تجربه جنگ 12 روزه باعث شد تا در بخش خودرو، میزان اتفاقات، آسیبها و ضرر کاهش یابد.
خالی کردن بنادر و گمرکات با شرایط خاص
یکی از مهمترین اقدامات مسئولان وزارت صمت، تسهیل ترخیص خودروها از گمرکات بود. خودروهایی که در گمرکات مانده بود هم شرایط پلاکگذاریشان آسان شد و هم اینکه شرکتهای واردکننده با تعهد و ضمانتنامه توانستند خودروها را ترخیص کنند. همچنین با توجه به در نظر گرفتن شرایط امنیتی، خودروهای وارداتی به سایر گمرکات کشور فرستاده شدند تا از لحاظ ایمنی از خطرات دور بمانند.
کما اینکه سید حامد عاملی، معاون ماشینآلات وزارت صمت و معاون وزیر در گفتوگوی اختصاصی با «ایران» درباره مدیریت گمرکات کشور گفته بود: «در رابطه با خودروهای وارداتی، یکسری خودروها وارد گمرکات شده بودند که هیچ مسألهای ندارند. طبق مصوبه دولت و دستوری که به گمرکات صادر شد که با اخذ تعهد از شرکت، خودروها ترخیص شود. در طول این دو هفته تقریباً پیگیری بر این اساس بود؛ گمرکاتی که در معرض آسیب بودند را از خودروهای وارداتی تخلیه بکنیم. شرکتها هم به دو حالت عمل کردند. یا در قالب ضمانتنامه تعهدات دولتی را به گمرک ارائه دادند و خودرو را ترخیص کردند و تحویل دادند. بخش دیگر که امکان فعلاً ترخیصشان نبود مجوز داده شد تا این خودروها را ترانزیت کنند. یعنی از گمرکاتی که در معرض آسیب بودند خودروها خارج شود و در گمرکات دیگری که در معرض آسیب نیستند قرار دهند. پس این دو رویه در گمرکات در حال انجام است که ما خودروها را از گمرکاتی که در معرض آسیب هستند کلاً بیرون آوردیم و بخش مهمی هم انجام شده است. مسأله مهم ما گمرکات جنوب کشور بود؛ ما هم برای آنها هر امکانی که لازم بود را فراهم کردیم. هم بحث ترانزیت انجام شد و هم بحث ترخیص با چک یا ضمانتنامه از شرکت مربوطه صورت گرفت. بخشی هم که ثبت سفارش نداشتند و نیاز بود حتماً شناسه گارانتی بگیرند تا ثبت سفارش شوند. بخش شناسه گارانتی را فعلاً حذف کردیم و ثبت سفارششان را سریعتر انجام دادیم تا بتوانند از گمرکات کشور ترخیص خودروها را انجام بدهند. پس تقریباً تمام این رویهها انجام شد تا بتوانیم گمرکات کشور (بخشی که در معرض آسیب است) خودرویی در آنجا نباشد. حتی در شمارهگذاری هم مشکلاتی بود و اعلام کردیم حتی بدون پلاک خودروها را تحویل مردم بدهند تا بعد از رفع مشکلات این موضوع هم انجام شود.»
مدیریت فولاد و ادامه خودروسازی
رئیس انجمن صنایع همگن نیرومحرکه و قطعهسازان خودرو از آغاز تولید خودرو از ۱۵ فروردین ماه خبرداد. محمدرضا نجفی منش با تأکید بر اینکه تمرکز اصلی فعالان این صنعت بر «ادامهدار بودن تولید» است، گفت: «خودروسازان اعلام کردهاند که از شنبه کار را شروع میکنند. همه مجموعهها، هم قطعهسازان و هم خودروسازان در حال آمادهباش هستند تا خطوط تولید به چرخش درآید.» پس تولید خودرو ادامه دارد. از سوی دیگر، نگرانیهای بسیاری در زمینه ورق فولادی برای تولید خودرو وجود دارد که اتفاقاً در مورد همین موضوع، محمدصادق مفتح، قائممقام وزیر صمت به «ایران» گفته بود: «وزارت صمت برای اطمینان از پایداری عرضه فولاد به صنایع داخلی، بهویژه خودروسازی، برنامههای جبرانی مختلفی تدارک دیده است. در صورتی که به هر دلیل، میزان تولید کاهش یابد، اولویت تأمین با صنایع داخلی خواهد بود و صادرات در مرحله دوم قرار میگیرد.»
واقعیت این است که در شرایط موجودشاید سخت باشد که بخواهیم درباره چشمانداز وضعیت صنعت خودرو قضاوت کنیم. اما میتوان گفت، مهمترین بخش این موضوع به چشم انداز جنگ گره خورده است. طبعاً در دوران پساجنگ حتماً که روابط دوباره از سر گرفته خواهد شد و نقل و انتقال قطعات راحتتر صورت میپذیرد. بازاری که حالا در رکود به سر میبرد حداقل این موضوع را در خود پنهان کرده که شاهد افزایش قیمت نجومی در میانه جنگ نبودیم و همین روند اگر ادامهدار باشد خودرو به شکل همان کالای مصرفی باقی مانده و دیگر کالای سرمایهای نخواهد شد. به هرحال باید این موضوع مهم را در نظر گرفت که صنعت خودرو در سال 1404 ضمن پیشرفت، سختیهایی نیز در پیش چشم داشت. از طولانی شدن تصویب تعرفه واردات خودرو تا خصوصیسازی کامل این صنعت. از تلاش وزارت صمت برای ثابت نگه داشتن قیمت خودرو ظرف هشت ماه! همچنین سنگاندازیهایی که بر سر قیمتگذاری خودرو به وجود آمد. حال با توجه به وضع فعلی باید منتظر ماند و دید چشمانداز دومین صنعت بزرگ کشور به چه سمت و سویی خواهد رفت؟